Στην εκτίμηση ότι ο ελληνικός ανασχηματισμός είναι βαθιά επηρεασμένος από την επικείμενη επίσκεψη του αμερικανού πρωθυπουργού στην Αθήνα προχωρά η γερμανική Bild, σε εκτενή της αναφορά στη σύσταση του νέου υπουργικού συμβουλίου.
Λίγο πριν την επίσκεψη του Αμερικανού πρόεδρου στην Αθήνα στις 14 Νοεμβρίου, ο Τσίπρας έδιωξε δύο απρόθυμους για μεταρρυθμίσεις υπουργούς. Ο Ομπάμα στήριζε πάντα τον Τσίπρα κατά των Ευρωπαίων και κυρίως της Γερμανίας και έστειλε συμβούλους στην Αθήνα.
Τώρα η Αθήνα αναμένει ότι θα ταχθεί υπέρ της ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους. O λόγος της αισιοδοξία της είναι ότι, παράλληλα με τα διακριτικά μηνύματα της Ουάσινγκτον, ο Ομπάμα πρόσθεσε βραχυπρόθεσμα ακόμα έναν ευρωπαϊκό σταθμό, το Βερολίνο, γράφει η γερμανική εφημερίδα Bild.
Ακριβώς λίγο πριν την επίσκεψη από την Ουάσινγκτον, σημειώνει η γερμανική εφημερίδα, ο Τσίπρας προήγαγε ως υπουργό Οικονομικών τον Δημήτρη Παπαδημητρίου, έναν πρωτοστάτη της ελάφρυνσης του χρέους των Ελλήνων από τους Ευρωπαίους δανειστές.
Ο Παπαδημητρίου είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Levy Economics, μιας αμερικανικής δεξαμενής σκέψης και άριστα δικτυωμένος με αμερικανικούς πολιτικούς και οικονομικούς κύκλους. Θεωρείται ως αντίπαλος της βορειοευρωπαϊκής και ιδίως της γερμανικής πολιτικής της λιτότητας. Ηταν ο Παπαδημητρίου ο οποίος έπεισε τον Τσίπρα να ζητήσει ένα σχέδιο Μάρσαλ, ανάλογο με το αντίστοιχο των ΗΠΑ προς την μεταπολεμική Γερμανία.
Αυτό, όμως, το οποίο μοιάζει με πρώτη ματιά ως πρόοδος για τις μεταρρυθμίσεις και στρώσιμο του χαλιού για τον Ομπάμα είναι μετά από δεύτερη ματιά, σχολιάζει η γερμανική εφημερίδα, ένα τεράστιο χτύπημα κατά των πραγματικών μεταρρυθμιστών στην κυβέρνηση Τσίπρα και αναβάθμιση του εταίρου 'Ανεξάρτητοι Ελληνες'. Και τούτο διότι ο πρόεδρός του Πάνος Καμμένος παραμένει υπουργός Αμυνας και επιπλέον οι δεξιοί θα διαθέτουν και το υπουργείο Τουρισμού. Σημειωτέον ότι ο Καμμένος απέρριψε την μείωση του διογκωμένου στρατιωτικού προϋπολογισμού και είχε ταχθεί έντονα κατά την κατάργησης των φορολογικών προνομίων σε τουριστικά νησιά, κατά την Bild.
Βέβαια, οι υπουργοί Ναυτιλίας Θοδωρής Δρίτσας (ήταν κατά της ιδιωτικοποίησης των λιμανιών), ο υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς (ήταν κατά της πώλησης του αεροδρομίου της Αθήνας, σ.σ. εννοεί το Ελληνικό προφανώς) και ιδίως ο υπουργός Ενέργειας Πάνος Σκουρλέτης (ήταν κατά της ιδιωτικοποίησης του τομέα της Ενέργειας) πρέπει να εγκαταλείψουν τη θέση τους. Οπως σημειώνει η Bild, στο εξαιρετικά ευαίσθητο υπουργείο Οικονομίας ο Τσίπρας απομακρύνει έναν από τους σημαντικότερους μεταρρυθμιστές.
Παραμένει μεν υπουργός ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, αρμόδιος για τις διαπραγματεύσεις με τους διεθνείς δανειστές και την πολιτική λιτότητας της Ελλάδας. Πρόκειται για ένα μήνυμα προς τους δανειστές της πτωχευμένης χώρας ότι δηλαδή η πολιτική της λιτότητας και η μεταρρυθμιστική πολιτική συνεχίζονται, εκτιμά η γερμανική εφημερίδα.
Ο Τσίπρας, όμως, αναφέρει η εφημερίδα, απομακρύνει παράλληλα τον αρμόδιο για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Τρύφωνα Αλεξιάδη, προφανώς διότι είχε ζητήσει δημόσια από τον Τσίπρα περισσότερες μεταρρυθμίσεις και θάρρος ιδίως για την αναδιοργάνωση του διογκωμένου δημόσιου τομέα που κατά τη γνώμη του είναι το κύριο πρόβλημα της χώρας.
Ενας ακόμα μεταρρυθμιστής υπουργός, τον οποίο βάζει στο περιθώριο ο Τσίπρας κατά τη γερμανική εφημερίδα, είναι ο υπουργός Εργασίας και Ασφαλίσεων Γιώργος Κατρούγκαλος, ο οποίος εισήγαγε στη χώρα απεχθείς συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις και περικοπές όπως επίσης και την αναδιοργάνωση την ασφαλιστικού συστήματος. Ως ενισχυμένo πάντως θεωρεί η Bild τον τομέα της αντιμετώπισης της προσφυγικής κρίσης, αφού ο Γιάννης Μουζάλας θα διευθύνει το υπουργείο Μετανάστευσης.
Το ριζοσπαστικό αριστερό κυβερνών κόμμα του Τσίπρα κέρδισε καθαρά πέρυσι δύο εκλογές. Τώρα βρίσκεται περισσότερο από 15% πίσω από το φιλελεύθερο - συντηρητικό πρώην κυβερνητικό κόμμα Νέα Δημοκρατία. Η αντιπολίτευση ζητά εκλογές εδώ και βδομάδες, αλλά ο Τσίπρας τις απορρίπτει. Κατά τη γερμανική εφημερίδα, ο ανασχηματισμός της κυβέρνησης θεωρείται ότι είναι η τελευταία του προπάθεια να τις αποφύγει.
Σε ένα διαπρεπή οικονομολόγο διεθνούς εμβέλειας, τον καθηγητή Δημήτρη Παπαδημητρίου, που έχει μείνει στη μνήμη πολλών από παλαιότερη δήλωσή του περί αναγκαιότητας για ένα νέο σχέδιο Μάρσαλ στην Ελλάδα, «ποντάρει» τώρα ο πρωθυπουργός για την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας.
Με την ακαδημαϊκή του ιδιότητα, ο κ. Παπαδημητρίου έχει διατυπώσει ριζοσπαστικές προτάσεις για την επιτάχυνση της ανάπτυξης και τη γρήγορη μείωση της ανεργίας, αλλά πλέον καλείται να προσαρμόσει τη σκέψη του στους περιορισμούς που επιβάλλει η εφαρμογή του τρίτου μνημονίου.Αλλωστε, όπως έχει δηλώσει στην «Καθημερινή» από τον Αύγουστο του 2015, οι προτάσεις του δεν βρήκαν απήχηση στον ΣΥΡΙΖΑ και δεν εκλήθη ποτέ από την κυβέρνηση για να τις συζητήσει.
Τώρα παίρνει πάλι σαφείς αποστάσεις από τις παλαιότερες απόψεις του περί ανάγκης παράλληλου νομίσματος. Απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφων κατά την προσέλευση του στο Μέγαρο Μαξίμου, απάντησε δεν υπάρχει θέμα παράλληλου νομίσματος και ότι η κυβέρνηση το έχει ξεκαθαρίσει.
Παλαιότερα, ο νέος υπουργός Οικονομίας Ανάπτυξης έχει αναφερθεί στην κατάσταση και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, εκτιμώντας ότι η ακολουθούμενη πολιτική δεν οδηγεί σε έξοδο από την κρίση. Εξέφραζε μάλιστα την άποψη ότι πέραν του διπλού νομίσματος, πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο οι δημόσιες επενδύσεις - δηλαδή το κράτος να κάνει ό,τι δεν κάνουν οι επιχιρήσεις και οι διεθνείς επενδυτές για να ξεκινήσει η ανάκαμψη.
Στη μελέτη του, ο κ. Παπαδημητρίου υπογραμμίζει ότι με την ασκούμενη οικονομική πολιτική στην Ελλάδα. δεν μπορεί να περιμένει κανείς ότι θα ανακτηθούν χαμένα εισοδήματα και απασχόληση σε ένα λογικό χρονικό πλαίσιο.
Ο κ. Παπαδημητρίου εκτιμούσε τότε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης το 2017 και το 2018 θα είναι μεν θετικός (1,8% και 2% αντίστοιχα), αλλά χωρίς να επιβεβαιώνεται η βασική ιδέα που διέπει τα μνημόνια, ότι η μείωση του κόστους εργασίας θα φέρει μεγάλη αύξηση των εξαγωγών και αυτό θα οδηγήσει σε ταχεία ανάκαμψη.
Ο ρόλος του κράτους
Η ανάκαμψη θα είναι «αναιμική» και θα τελεί υπό αμφισβήτηση, καθώς θα στηρίζεται περισσότερο στην προβλεπόμενη αύξηση της διεθνούς ζήτησης για τις ελληνικές εξαγωγές, παρά στη μεγάλη βελτίωση της θέσης των εξαγωγέων ως αποτέλεσμα της μείωσης του κόστους εργασίας, εκτιμά ο κ. Παπαδημητρίου.
Έτσι, ακόμη και αν συνυπολογισθούν τα οφέλη από πρόσθετες κοινοτικές χρηματοδοτήσεις επενδύσεων (πακέτο Γιούνκερ), ο καθηγητής Παπαδημητρίου εκτιμά ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης θα είναι τόσο αργοί τα επόμενα χρόνια, που θα χρειασθεί μια 15ετία για να επανέλθει το ΑΕΠ στα επίπεδα του 2006.
Πρόταση του καθηγητή για να ξεπερασθεί αυτό το αδιέξοδο είναι να παρέμβει δραστικά ο δημόσιος τομέας στην αγορά εργασίας, με ένα μεγάλο πρόγραμμα δημιουργίας 550.000 θέσεων εργασίας, με ετήσιο κόστος 7,5 δισ. ευρώ (οι εργαζόμενοι θα λαμβάνουν το βασικό μισθό των 586 ευρώ).
Το νόμισμα ως "εργαλείο"
Αυτό το πρόγραμμα, σύμφωνα με τον καθηγητή, μπορεί να χρηματοδοτηθεί εν μέρει από ένα παράλληλο νόμισμα, το Geuro, το οποίο θα τεθεί σε κυκλοφορία από το κράτος και θα υποστηριχθεί με μέτρα, όπως η δυνατότητα να πληρώνεται έως 20% των φορολογικών υποχρεώσεων των πολιτών με αυτό το νόμισμα. Με αυτό το πρόγραμμα, εκτιμά ο καθηγητής, ο ρυθμός ανάπτυξης μπορεί να ανεβεί στο 4,1% και 3,7% αντίστοιχα κατά τη διετία 2017-2018.
Ο καθηγητής Παπαδημητρίου διευκρινίζει στη μελέτη του ότι το παράλληλο νόμισμα δεν προορίζεται να υποκαταστήσει το ευρώ ούτε και θα θέσει σε κίνδυνο τη συμμετοχή της χώρας στην ευρωζώνη.
Οι προτάσεις του κ. Παπαδημητρίου, που βασίζονται στην κεϋνσιανή θεωρία, κινούνται σε μεγάλη απόσταση από το πλαίσιο και την οικονομική λογική του εφαρμοζόμενου προγράμματος. Ασφαλώς και δεν αναμένεται, τουλάχιστον στο πλαίσιο των συνομιλιών για τη δεύτερη αξιολόγηση, να συζητηθούν τέτοιες ριζοσπαστικές προτάσεις με τους δανειστές.
Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς ένας διαπρεπής καθηγητής θα κινηθεί στο ασφυκτικό πλαίσιο του τρίτου μνημονίου, εφαρμόζοντας ένα πρόγραμμα πολιτικής που ο ίδιος θεωρεί ατελέσφορο και αν οι ιδέες του νέου υπουργού Οικονομίας θα προκαλέσουν νέες συγκρούσεις με τους δανειστές.
Το σχέδιο Βαρουφάκη και η παραμονή στο ευρώ
Ο κ. Παπαδημητρίου είχε ασχοληθεί με τα θέματα της ελληνικής οικονομίας, ιδιαίτερα μετά την ένταξη της χώρας στα μνημόνια, με σειρά παρεμβάσεων και άρθρων του, τονίζοντας συχνά ότι «η Ελλάδα χρειάζεται ένα καινούργιο σχέδιο Μάρσαλ». Είχε ταχθεί μάλιστα υπέρ της κυκλοφορίας παράλληλου νομίσματος. Μιλώντας τον Νοέμβριο του 2013 σε συνέδριο στο Μέγαρο Μουσικής στην Αθήνα, είχε αναφέρει ότι θα μπορούσε η Ελλάδα να έχει ένα παράλληλο νόμισμα, παραμένοντας εντός του ευρώ.
«Η ιδέα για ένα παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα που θα χρησιμοποιεί ομόλογα μηδενικού τοκομεριδίου (χωρίς εξόφληση κεφαλαίου ή αποπληρωμή/εξαργύρωση), διαρκή και μεταβιβάσιμα,παρουσιάστηκε σε συνέδριο του Levy Institute στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 2013», είπε, προσθέτοντας:
«Στο συνέδριο έλαβαν μέρος παράγοντες της τότε αξιωματικής αντιπολίτευσης (του ΣΥΡΙΖΑ), που δεν έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον γι’ αυτήν την προτεινόμενη λύση δημοσιονομικής επέκτασης. Εγώ το προώθησα σε άτυπες συζητήσεις πριν από τις εκλογές του 2015, αλλά απερρίφθη. Θα πρέπει να γνωρίζετε επίσης ότι ο κ. Βαρουφάκης σε κείμενο στο ιστολόγιό του στις αρχές του 2014 αποκάλεσε την ιδέα παράλληλου νομίσματος «ανοησία». Η κυβέρνηση Τσίπρα δεν μου ζήτησε να συνεισφέρω στον σχεδιασμό ενός προγράμματος για διπλό νόμισμα».
Ερωτηθείς στην ίδια συνέντευξη, αν το Levy υποστήριζε την επιστροφής τη δραχμή, ο κ. Παπαδημητρίου είχε απαντήσεις: «Οι εκθέσεις του Levy Institute καθώς και πολλά δικά μου άρθρα στα διεθνή και ελληνικά ΜΜΕ –συμπεριλαμβανομένης και της δικής σας εφημερίδας– ήταν πάντα και συνεχίζουν να είναι εναντίον της εξόδου από το ευρώ. Όπως έχουμε υποστηρίξει, η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα θα ήταν άκρως καταστροφική – ιδιαίτερα με τις παθογένειες της ελληνικής οικονομίας και ιδίως αφού, κατά τη γνώμη μας, υπάρχει η εναλλακτική λύση του παράλληλου συστήματος, που π.χ. λειτουργεί στην Ελβετία για 80 χρόνια, με μεγάλη χρηματοπιστωτική σταθερότητα».
